Yükleniyor. Lütfen Bekleyin...


Doç. Dr. Eren Erdem Uzmanlık Alanı

KAROTİS DARLIĞI


Kalpten baş bölgesine ve beyne kan ulaştıran ve boynun her iki tarafından geçen büyük atardamarlardır.

Boynumuzun her iki yanında karotis arterlerimiz (halk arasındaki adıyla ‘Şah damarı’) vardır. Karotis arter hastalığı inme veya tenerebrovasküler ataklara yol açabildigi için ciddi seyredebilen bir durumdur.

Kalpten kafaya ve beyne kan ulaştıran ve boynun her iki tarafından geçen büyük atardamarlardır. Atardamarın, kısmi tıkanma yapacak şekilde daralmasına stenoz denir. Bir yağ plağı veya kan pıhtısı daralma ya da tıkanmaya yapabilir. Karotis okluzyonu, karotisin tamamen tıkanmasına verilen isimdir.

Doktorunuz steteskopla boyundaki damardan zorlukla geçen kanın çıkardığı sesi dinleyerek karotisteki tıkanmayı saptayabilir. Ultrason taraması ya da anjiyografi yardımı ile karotisteki kısmi tıkanma doğrulanabilir. 

Beyin normal fonksiyonlarını görebilmesi için oksijenleşmiş kana ihtiyaç duyar. Kan yeterince ulaşamaz ise bir süre sonra beyin hücreleri hasar görür ve ölür.

Karotisde özellikle ateroskleroza bağlı olan daralma ya da tıkanma, beyne ulaşan kan miktarını azaltır. Karotis darlığı için ilaç ve cerrahi tedavi uygulanabilir. Ancak tıkanma (oklüzyon) durumunda fazla seçenek yoktur.

Her iki durum da inme (beyin hücrelerinde hasar) veya geçici iskemik atak (inme benzeri birkaç haftada geçen bir durum) riski artar. İnme, yetişkinlerdeki fonksiyonel yetersizliğin en önemli nedenidir, karotis oklüzyonu bulunan bazı hastalarda özellikle başka bir inme görülme riski yüksektir.

Özellikle hipertansiyonunuz varsa veya sigara içiyorsanız, ve ailenizde inme hikayesi varsa doktorunuza danışmalısınız.

İnme beyne giden kan akımının, damarın ateroskleroz nedeniyle tıkanması veya pıhtı oluşumuna bağlı, kesildiginde ortaya çıkar. Eğer beyne giden kan akımı birkaç dakikadan fazla kesintiye uğrarsa beyin hücreleri ölmeye baslar. İnme beyin hasarı, felçler, uzun dönemli sakatlık ve ölümle sonuçlanabilir.

Şah damarı hastalığı karotis arterlerde ileri derecede daralma ya da tam tıkanma ortaya çıkana kadar belirti vermeyebilir. Bazı kişilerde inme hastalıgın ilk bulgusudur. Karotis arter hastalığı kalp problemleri ve beyin kanamalarıyla birlikte başlıca inme sebeplerindendir.

Yaşam tarzında değişiklik, ilaç kullanımı ve/veya tıbbi-cerrahi tedavilerin, karotis arter hastalığının ortaya çıkmasını engelleyebildiğini ya da ortaya çıkmış hastalığı tedavi ederek inme riskini önemli ölçüde azaltabildiğini belirtiyor.

Şah damar tıkanıklığı ve inme nedenleri olarak;

  • Tütün ve tütün ürünleri kullanımı
  • Kanda yüksek miktarda yağ ve kolesterol bulunması
  • Yüksek kan basıncı
  • İleri yaş ve erkek cinsiyet
  • Metabolik sendrom
  • Fiziksel aktivite azlığı
  • Ailede damar sertliği öyküsü
  • İnsülin direnci veya diyabete bağlı yüksek kan şekeri düzeyi önemli rol oynamaktadır.

Şah damar tıkanıklığı için risk taşıyan kişiler tüm vücutda ateroskleroz geliştiği için aynı zamanda koroner arter hastalıgı ve kalp hastalıgı gelisimi için de riskli hasta grubunu oluşturmaktadırlar.

Bu risk faktörlerine sahip olmak mutlaka karotis arter hastalıgına yakalanacagınız anlamına gelmez. Ancak bu faktörlerden bir ya da daha fazlasına sahipseniz hastalıgın gelisimini engellemek için gerekli önlemleri alınması gereklidir.

Karotis Arter Hastalığının Belirti ve Bulguları Nelerdir?

Karotis arter hastalığı, karotis arterler ileri derecede daralana ya da tam tıkanma oluşana kadar belirti ve bulgulara yol açmayabilir. Görülebilecek başlıca bulgular; dikkatli bir muayenede boyunda darlığa bağlı üfürüm duyulması, geçici iskemik atak dediğimiz 24 saatden daha kısa sürede düzelebilen geçici felç tablosu ve inme sayılabilir.

Görülebilen Bulgular

  • Vücudun bir yarısında yüzü de içine alan çeşitli derecelerde güç kaybı ve/veya hissizlik
  • Konuşma ve anlama güçlüğü, bir ya da her iki gözde ani görme kaybı-görmede azalma
  • Baş dönmesi-denge bozukluğu
  • Sebepsiz, ani baslangıçlı şiddetli baş ağrısı
  • Bazen çok kısa süreli olabilen bu semptomlar arkadan gelecek ağır bir inmenin isareti
    olabileceginden mutlaka acil olarak bir sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.
  • Aksi takdirde inme gelişimi; kalıcı beyin hasarı, felçler, çeşitli vücut fonksiyonlarında kayıp ve hatta ölüme yol açabilir.


Doç. Dr. Eren Erdem’i, sosyal medya hesaplarından

Takip Etmeyi Unutmayın!

Doç. Dr. Eren Erdem’i Facebook, Twitter, Instagram ve Youtube’dan takip edebilirsiniz.



Doç. Dr. Eren Erdem Tüm Hakları Saklıdır.