Beyin Damar Yumağı (AVM) Belirtileri ve Tedavi Yöntemleri

2 Ağustos 2018 by drerenerdem0
damar-yumagi-tedavisi-1.png

Arteriovenöz Malformasyon (AVM), beyin damarlarının henüz doğuştan hatalı ve anormal gelişimi sonucu ortaya çıkan damar yumağı olarak adlandırılabilir.

Açılımı Arteriovenöz Malformasyon olan AVM, atar ve toplar damarların doğru olarak oluşmaması anlamına gelir. Normalde bir atar damar, bir toplar damara bağlanarak, kirli kan götürür. Eğer bu bağlanma, arada herhangi bir doku olmadan olursa, arada kısa devre oluşur. Bu damarlarda kısa devreden oluşan damar yumağı oluşmasıdır.

Bu damarlar çok fazla kan taşımasından dolayı basınçtan patlayabilir ve beyin kanamasına yol açabilir. Bu durum, genellikle genç hastalarda görülür. Hastalığın büyüklüklerine göre tedavi şekilleri değişir. Ufaklarda, cerrahi ya da radyasyon işlemi uygulanabilir. Daha büyüklerinde ise damar yolundan tedavinin çok daha yardımcı olduğu ve cerrahi işlemlerle birlikte kullanıldığı görülmektedir. 

Bir beyin AVM’si, çok fazla sayıda ve anormal yapıdaki damarın bir yumak şeklinde bir araya toplanması sonucunda oluşur. Bu yumağa, yani nidus’a, kan taşıyan bir veya birden fazla besleyici atardamar olabilir.

Kalpten pompalanan temiz kan, atar damarlar aracılığıyla kılcal damarlara iletilir. Kılcal damarlar düzeyinde akım hızı çok yavaşlar, bununla birlikte oksijen ve besinler dokular tarafından kullanılır ve kullanılmış kirli kan, toplar damarlar aracılığıyla kalbe taşınır. Bebek, henüz anne rahmindeyken atar ve toplar damarlar arasında direkt bağlantılar vardır. Bu bağlantılar, bebek dünyaya gelmeden önce kapanır. Eğer bu bağlantılar doğumdan sonra kapanmaz ve anormal gelişim ile bir yumak halini alırsa, bu yapılara Arteryovenöz Malformasyon (AVM) denir.

Besleyici damarlar ve yumak içindeki kan akımı, normal bir beyin atardamarından çok daha fazla miktarda ve hızlıdır. Beyin dokusunu besleyici kılcal damarlar içine gitmesi gereken kan, damar yumağından hızlıca, direkt toplardamar içine geçiş yapar.

Bu şekilde Beyin Damar Yumağı (AVM), çevresindeki beyin dokusunu beslemek için gelen kanı “çalarak”, beynin bu bölgesinin yeterli düzeyde beslenememesine neden olur.  Arteriovenöz malformasyon (AVM), beyin damarlarının doğuştan hatalı ve anormal gelişimi sonucu ortaya çıkan damar yumağıdır.

Bir Beyin Damar Yumağı (AVM), şu bileşenlerden oluşur:

Besleyici Damar: Beyin Damar Yumağı (AVM) içine kan götüren beyin atardamarı

Nidus: Damar yumağının kendisi

Boşaltıcı Damar: Yumak içindeki kanın boşalmasını sağlayan toplardamar

Beyin Damar Yumağı (AVM) Belirtileri ve Şikayetleri Nelerdir?

Beyin damar yumakları, hastaların %20-25’inde hiçbir şikayet oluşturmaz. Bu kişiler, hayatları boyunca AVM hastası olduklarını bilmezler veya başka bir nedenle yapılan beyin MRG veya tomografi tetkiki sonucunda tesadüfen teşhis edilir. Geri kalan %75’de şikayetlerin gelişmesine neden olan iki temel mekanizma vardır:

– Damar yumağının, beynin kanlanmasını ve beslenmesini bozması

– AVM içindeki zayıf damarların patlayarak beyin kanaması oluşturması

AVM’ler doğuştan var oldukları halde, hastaların büyük çoğunluğunda ilk belirti ve şikayetler, ergenlikte veya genç erişkin yaşlarda (15-40 yaşları arasında) ortaya çıkar.

Hastaların %55’inde ilk şikayet ve belirti, Beyin Damar Yumağı (AVM)’nin patlamasıyla oluşan beyin kanamasıdır. Beyin Damar Yumağı (AVM) yumağını oluşturan damarlar, normal bir atardamara göre çok daha zayıf ve kırılgandır. Artmış kan akımı ile birlikte kırılgan duvar yapısı, Beyin Damar Yumağı (AVM) yumağını oluşturan damarlarda yırtılmaya ve buna bağlı beyin kanamalarına neden olabilmektedir.

Beyin Damar Yumağı (AVM) nedeniyle beyin kanaması geçiren bir hastada şu şikâyetler ve bulgular ani olarak ortaya çıkar:

  • Ani başlayan şiddetli başağrısı
  • Bulantı – kusma
  • Kol ve/veya bacakta kuvvet kaybı (felç)
  • Konuşmama (afazi) veya konuşma güçlüğü
  • Çevreyle iletişim kuramama
  • Bilinç kaybı

Beyin Damar Yumağı (AVM), beyin için gerekli oksijen ve diğer besinleri taşıyan kanın önemli bir kısmını içine çekerek, beynin kanlamasını ve beslenmesini bozabilir. Hastaların %35-50’sinde beynin yeterli kanlanamamasından kaynaklanan şu şikayetler görülür:

  • Epilepsi (Sara) nöbetleri
  • Başağrısı
  • Kol ve/veya bacakta uyuşma
  • Kol ve/ veya bacakta kuvvet kaybı
  • Konuşma bozuklukları
  • Görme bozuklukları

Beyin Damar Yumağı (AVM) Tedavisi Nasıl Yapılır?

Beyninde Beyin Damar Yumağı (AVM) tespit edilen bir hastanın tedavi planlaması tamamen o kişiye özel faktörler (hastanın yaşı, kanama öyküsü, AVM’nin oluşturduğu şikayetler, AVM’nin büyüklüğü, AVM’nin yeri, AVM’nin anjiografik bulguları) göz önüne alınarak yapılır. Öncelikle, hasta epilepsi (sara) nöbetleri geçiriyorsa, ilaç tedavisi ile hastanın nöbetleri kontrol altına alınmaya çalışılır. Beyin Damar Yumağı (AVM) yumağının yapılacak bir girişimle kapatılması veya çıkarılması kararı, hastaya özel tüm faktörler hesaba katılarak yapılan detaylı bir risk analizi sonucunda alınmalıdır.

Beyin Damar Yumağı bulunan hastalar, endovasküler tedavi (kapalı cerrahi), açık cerrahi ve radio-cerrahi (Gamma knife) veya bunların kombinasyonu ile tedavi edilmektedir. Hastaların büyük kısmı, bu tedavi yöntemlerinde ikisinin kombinasyonu (endovasküler sonrası açık cerrahi veya radio-cerrahi) gerektirir.

Endovasküler Tedavi: Hastanın kafatası açılmadan, damar içinden gerçekleştirilen tedavidir. Bacak atardamarı yoluya damar içine girilip, çok ince ve yumuşak uçlu mikrokateter (plastic tüp) ile damar yumağı içine ulaşılır. Kanla temas ettiğinde dakikalar içinde katılaşan özel tıkayıcı sıvı ilaç, mikrokakater yoluyla damar yumağı içine injekte edilir. Bu şekilde, AVM yumağını oluşturan damarlar ilaçla doldurularak, Beyin Damar Yumağı (AVM) kapatılır.

Açık Cerrahi: Hastanın kafatasında gerekli büyüklükte bir cerrahi pencere açılır. Bu yolla kafatası içine girilip, AVM’yi (damar yumağını) besyeleyen damarlar izlenerek yumağın kendisine ulaşılır. Cerrah, yumağı ameliyat mikroskopu ile görerek besleyici damarlarını bağlar, nidus’u (yumağın kendisini) çıkarır. Yumak çıkarıldıktan sonra çevre kılcal damarlardan olabilecek küçük kanamalar kontrol altına alındıktan sonra kafatası kapatılarak operasyon tamamlanır.

Radyo-Cerrahi: Bu yöntemde Beyin Damar Yumağı’nı oluşturan damar yumağına yüksek doz radyasyon (ışın) tedavisi uygulanır. Yüksek doz radyasyon, Beyin Damar Yumağını oluşturan damarlarda, damarların kapanmasıyla sonuçlanacak, bir reaksiyon oluşturur. Diğer iki yöntemden farklı olarak Radyo-cerrahi sonrasında Beyin Damar Yumağı (AVM)’nın kapanması hemen olmaz. Beyin Damar Yumağı AVM’nin radyo-cerrahi sonrası kapanması, aylar ve hatta yılları içinde olur.

Uygun hastalarda tedavi hedefi, Beyin Damar Yumağı (AVM)’nın total kapatılması veya çıkarılmasıdır. Ancak, total tedavinin çok riskli bulunduğu hastalarda hedefe yönelik tedavi yapılmalıdır. Bu hasta grubunda temel hedefler, kanama riskini azaltmak ve/veya medikal tedaviyle kontrol altına alınamayan şikayetleri (sık epilepsi nöbetleri gibi) azaltmak olabilir. Beyin Damar Yumağı (AVM) içinde anevrizmaların (baloncuk) bulunması, eski kanama hikayesi, AVM’den gelen kanı boşaltan toplardamarlarda darlık olması, AVM’nin kanama riskini artıran en önemli faktörler arasında yer almaktadır.

Kanama riskini artıran faktörlerin bulunduğu hastaların bir an önce tedavi olmaları elzemdir. Bu hasta grubunda öncelikle kanama riskini düşürmeye yönelik hedef tedaviler uygulamalıdır. Örneğin, yumağın anevrizma içeren bölümünü öncelikli olarak embolize etmek, kanama riskini düşürecektir.

Beyin Damar Yumağı (AVM) tedavisi hakkında daha fazla bilgi almak için aşağıdaki videoyu izleyebilirsiniz.


Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *




Doç. Dr. Eren Erdem’i, sosyal medya hesaplarından

Takip Etmeyi Unutmayın!

Doç. Dr. Eren Erdem’i Facebook, Twitter, Instagram ve Youtube’dan takip edebilirsiniz.



Doç. Dr. Eren Erdem Tüm Hakları Saklıdır.